-
1 ex-turbō
ex-turbō āvī, ātus, āre, to drive out, thrust out, drive away, thrust away: homines e possessionibus: alqm focis patriis: provinciā exturbatus: caede animas, O.: spem pacis, L.—To drive away (a wife), divorce: Octaviam, Ta. -
2 exturbo
ex-turbo, āvi, ātum, 1, v. a., to drive or thrust out, to drive away, thrust away (class.; syn.: expello, eicio, deicio, everto, etc.).I.Lit.:B.aliquem ex aedibus,
Plaut. Trin. 1, 2, 100:nos ex nostris aedibus,
id. ib. 2, 4, 200:homines e possessionibus,
Cic. Sull. 25, 71:hominem e civitate,
id. Mur. 22, 45:plebem ex agris (with expellere),
id. Agr. 2, 31, 84; cf. id. Clu. 5, 14: cunctos [p. 711] aedibus, Plaut. Trin. 3, 3, 76:aliquem focis patriis disque penatibus praecipitem,
Cic. Rosc. Am. 8, 23; cf.:Antiochus praeceps provincia exturbatus,
id. Verr. 2, 4, 30, § 67: extorris regno, exturbatus mari, Att. ap. Non. 14, 27:fortunis omnibus,
Cic. Quint. 31, 95:aliquem foras,
Plaut. Trin. 4, 3, 77:Marium urbe,
Vell. 2, 19, 1:omnibus mala sterilitatis,
Plin. Pan. 32.—Transf., of things as objects:C.alicui oculos atque dentes,
Plaut. Poen. 1, 2, 169:pinus radicibus exturbata,
Cat. 64, 108:radix ex vino pota calculos quoque exturbat,
Plin. 20, 10, 42, § 109:nervo exturbante sagittas,
Sil. 16, 482.—Esp., to put away a wife:II.exturbat Octaviam, sterilem dictitans,
Tac. A. 14, 60 init.; cf.:in Silium ita exarserat, ut Silanam matrimonio ejus exturbaret,
i. e. compelled him to divorce Silana, id. ib. 11, 12.—Trop.:aegritudinem ex animo,
Plaut. Curc. 2, 1, 9:facti memoriam ex animo,
Just. 15, 3, 11: Si. Numquid Tranio Turbavit? Th. Immo exturbavit omnia, Plaut. Most. 4, 3, 38:spem pacis,
Liv. 6, 21, 8: mentem, to disturb (= vexare), Cic. Q. Fr. 1, 4, 4:odiis tranquilla silentia noctis,
Stat. Th. 1, 441. -
3 dē-trūdō
dē-trūdō sī, sus, ere, to thrust away, thrust down, push down, push off, strip off: in pistrinum: in solidam acumina (pedum) erram, O.: caput sub Tartara telo, V.: sub inania Tartara, O.: navīs scopulo, V.: scutis tegumenta, Cs.: vi tempestatum Cythnum insulam detrusus, driven, Ta.— To drive away, dislodge, dispossess: Quinctius de saltu a servis vi detruditur: alii furcis detrudebantur, L.: finibus hostem, V.—Fig., to drive, bring, reduce: me de meā sententia: ex quanto regno ad quam fortunam, N.: in luctum detrusus.—To put off, postpone: comitia in mensem Martium. -
4 abstrudo
I.Lit.:II.aurum,
Plaut. Aul. 4, 6, 13; so ib. 4, 5, 3: id. Curc. 5, 2, 8:in cerebro colaphos,
to thrust into the brain itself, id. Rud. 4, 3, 68 (cf. a similar passage from Verg. under abdo):mane me in silvam abstrusi densam,
Cic. Att. 12, 15:tectum inter et laquearia,
Tac. A. 4, 69.—Trop.:A.in profundo veritatem,
Cic. Ac. 2, 10:tristitiam,
Tac. A. 3, 6:metum,
id. ib. 15, 5 al.—Hence, abstrūsus, a, um, P. a., hidden, concealed.Lit.: corpus abstrusum in flumine, Att. ap. Non. 308, 8 (Trag. Rel. p. 195 Rib.):2.insidias,
Cic. Leg. Agr. 2, 49:terra,
Ov. H. 7, 147:incendium,
Vell. 2, 130, 4.—With dat.:serpens abstrusa terrae,
Vell. 2, 129, 4.—In neutr. absol.:B.in abstruso esse,
to be in concealment, Plaut. Poen. 1, 2, 129; to be unknown, Amm. 17, 7.—Trop.: dolor reconditus et penitus abstrusus, a concealed and inwardly repressed sorrow, Auct. Or pro Dom. 10:disputatio paulo abstrusior,
requiring a somewhat deeper investigation, Cic. Ac. 2, 10, 30:homo abstrusus,
reserved, Tac. A. 1, 24.— Sup. not used.— Adv. comp.: abstrūsĭus, Amm. 28, 1, 49: semet amandarunt, more closely. -
5 abstrusius
I.Lit.:II.aurum,
Plaut. Aul. 4, 6, 13; so ib. 4, 5, 3: id. Curc. 5, 2, 8:in cerebro colaphos,
to thrust into the brain itself, id. Rud. 4, 3, 68 (cf. a similar passage from Verg. under abdo):mane me in silvam abstrusi densam,
Cic. Att. 12, 15:tectum inter et laquearia,
Tac. A. 4, 69.—Trop.:A.in profundo veritatem,
Cic. Ac. 2, 10:tristitiam,
Tac. A. 3, 6:metum,
id. ib. 15, 5 al.—Hence, abstrūsus, a, um, P. a., hidden, concealed.Lit.: corpus abstrusum in flumine, Att. ap. Non. 308, 8 (Trag. Rel. p. 195 Rib.):2.insidias,
Cic. Leg. Agr. 2, 49:terra,
Ov. H. 7, 147:incendium,
Vell. 2, 130, 4.—With dat.:serpens abstrusa terrae,
Vell. 2, 129, 4.—In neutr. absol.:B.in abstruso esse,
to be in concealment, Plaut. Poen. 1, 2, 129; to be unknown, Amm. 17, 7.—Trop.: dolor reconditus et penitus abstrusus, a concealed and inwardly repressed sorrow, Auct. Or pro Dom. 10:disputatio paulo abstrusior,
requiring a somewhat deeper investigation, Cic. Ac. 2, 10, 30:homo abstrusus,
reserved, Tac. A. 1, 24.— Sup. not used.— Adv. comp.: abstrūsĭus, Amm. 28, 1, 49: semet amandarunt, more closely. -
6 abs-trūdō
abs-trūdō trūsī, trūsus, ere, to thrust away, push into concealment, hide, conceal: se in silvam: semina flammae abstrusa in venis silicis, V.: se latebrā, Ta.: in profundo veritatem. -
7 abstrudo
abstrudere, abstrusi, abstrusus V TRANSthrust away, conceal, hide; suppress/prevent (emotion) becoming apparent -
8 apstrudo
apstrudere, apstrusi, apstrusus V TRANSthrust away, conceal, hide; suppress/prevent (emotion) becoming apparent -
9 depulso
depulsare, depulsavi, depulsatus V TRANSpush/thrust away; push aside (L+S) -
10 depulso
push aside, thrust away. -
11 depulso
dēpulso, āre, v. int. a. [id.], to thrust away, push aside:cubitis depulsa de via,
Plaut. Stich. 2, 1, 13. -
12 exigo
I.Lit.A.In gen.:B.reges ex civitate,
to expel, Cic. de Or. 2, 48, 199:hostem e campo,
Liv. 3, 61, 8: exigor patria, Naev. ap. Non. 291, 4:aliquem domo,
Liv. 39, 11, 2:aliquem campo,
id. 37, 41, 12:omnes foras,
Plaut. Aul. 3, 1, 7:adcolas ultra famam,
Plin. 2, 68, 68, § 175:exacti reges,
driven away, Cic. de Or. 1, 9, 37; cf.:Tarquinio exacto,
id. Rep. 1, 40:anno post Tarquinios exactos,
Tac. A. 11, 22:Orestes exactus furiis,
driven, tormented, Ov. Tr. 4, 4, 70:virum a se,
Plaut. Mil. 4, 6, 62:uxorem,
to put away, divorce, Ter. Hec. 2, 1, 45; Suet. Caes. 50; id. Claud. 26; cf.: illam suam (uxorem) suas res sibi habere jussit ex duodecim tabulis; claves ademit;exegit,
turned her out of the house, Cic. Phil. 2, 28, 69: aliquem vitā, i. e. to kill, Sen. de Ira, 1, 6: corpus e stratis, to raise up or out, Sil. 16, 234:maculam,
to take out, Suet. Aug. 94: et sacer admissas exigit Hebrus aquas, pours out into the sea, Ov. H. 2, 114; of weapons, to thrust from one, thrust, drive:non circumspectis exactum viribus ensem Fregit,
thrust, impelled, Ov. M. 5, 171; so,ensem,
Luc. 8, 656; cf.:ensem per medium juvenem,
plunges through the middle, Verg. A. 10, 815:gladium per viscera,
Flor. 4, 2, 68:tela in aliquem,
Sen. Cons. ad Marc. 16;hence: aliquem hastā,
i. e. to thrust through, transfix, Val. Fl. 6, 572.—Mid.:quae (hasta) cervice exacta est,
passed out, passed through, Ov. M. 5, 138: prope sub conatu adversarii manus exigenda, to be put forth, raised (for a blow), Quint. 6, 4, 8 Spald.:(capellas) a grege in campos, hircos in caprilia,
to drive out, Varr. R. R. 2, 3, 8:sues pastum,
id. ib. 2, 4, 6:radices altius,
to send out, Cels. 5, 28, 14; cf.:vitis uvas,
Col. 3, 2, 10; 3, 6, 2; Cels. 8, 1 med. —In partic.1.A scenic t. t., to drive off, i. e. hiss off a piece or a player from the stage (rare):2.spectandae (fabulae) an exigendae sint vobis prius,
Ter. And. prol. 27 Ruhnk.; so, fabulas, id. Hec. prol. alt. 4; id. ib. 7.—To demand, require, enforce, exact payment of a debt, taxes, etc., or the performance of any other duty (very freq.;(β).syn.: posco, postulo, flagito, contendo, etc.): ad eas pecunias exigendas legatos misimus,
Cic. Fam. 13, 11, 1: pecunias a civitatibus, id. Div. ap. Caecil. 10, 33:acerbissime pecunias imperatas,
Caes. B. C. 3, 32; cf. id. ib. 1, 6 fin.; Cic. Pis. 16, 38; id. N. D. 3, 34, 84:quaternos denarios,
id. Font. 5, 9:tributa,
id. Fam. 3, 7, 3:pensionem,
id. ib. 6, 18, 5:nomina sua,
id. Verr. 2, 1, 10, § 28:mercedem,
id. Lael. 21, 80 et saep.:equitum peditumque certum numerum a civitatibus Siciliae,
Caes. B. C. 1, 30, 4:obsides ab Apolloniatibus,
id. ib. 3, 12, 1:viam,
to demand the construction of a road, Cic. Verr. 2, 1, 59, § 154; Liv. 42, 3, 7:a quoquam ne pejeret,
Juv. 13, 36.—Esp.: rationem, to exact an account:ut Athenienses rationibus exigendis non vacarent,
Val. Max. 3, 1, ext. 1; Plin. Ep. 10, 81, 1:libertorum nomina a quibus ratio exigi posset,
Suet. Aug. 101 fin. —In pass.: exigor aliquid, to be solicited, dunned for money, etc. (post-class.): exigor portorium, id est, exigitur de me portorium, Caecil. ap. Gell. 15, 14, 5; id. ap. Non. 106, 24: (Rib. Com. Fragm. p. 51): sese pecunias maximas exactos esse, Q. Metell. Numid. ap. Gell. 15, 14, 2; Dig. 23, 4, 32.—3.To examine, inquire into (post-Aug.):4.nec illae (conjuges) numerare aut exigere plagas pavent,
Tac. G. 7 fin. (so Ritter, Halm, with all MSS., cf. Holzmann ad loc.; al. exugere, said to have been the read. of a lost codex, the Arundelianus; cf. exsugo); cf.:exactum et a Titidio Labeone, cur omisisset, etc.,
id. A. 2, 85.—Of places, to go or pass beyond, to pass by, leave behind ( poet. and in post-Aug. prose):5.cum primus equis exegit anhelis Phoebus Athon,
Val. Fl. 2, 75; cf. Prop. 3, 20, 11 (4, 20, 3 M.):Troglodytae hibernum mare exigunt circa brumam,
Plin. 12, 19, 42, § 87.—In mercant. lang., to dispose of, sell:6.agrorum exigere fructus,
Liv. 34, 9, 9 Drak.: mercibus exactis, Col. poët. 10, 317. —Mathemat. t. t., to apply to a standard or measure, i. e. to examine, try, measure, weigh by any thing:II.ad perpendiculum columnas,
Cic. Verr. 2, 1, 51, § 133:materiam ad regulam et libellam,
Plin. 36, 25, 63, § 188:pondus margaritarum sua manu,
Suet. Caes. 47; cf.:aliquid mensura,
Plin. 17, 21, 35, § 159.Trop.A.In gen., to drive out, expel (very rare):B.locus, Ubi labore lassitudo exigunda ex corpore,
Plaut. Capt. 5, 4, 4: frigus atque horrorem vestimentis, Lucil. ap. Non. 291, 8.—Far more freq. and class.,In partic.1.(Acc. to I. B. 2.) To require, demand, claim any thing due:2.ego vero et exspectabo ea quae polliceris, neque exigam, nisi tuo commodo,
Cic. Brut. 4, 17:aliquid exigere magis quam rogare,
id. Fam. 2, 6, 1:longiores litteras exspectabo vel potius exigam,
id. ib. 15, 16, 1:omnibus ex rebus voluptatem quasi mercedem,
id. Fin. 2, 22, 73:ab hoc acerbius exegit natura quod dederat,
demanded back, reclaimed, id. Tusc. 1, 39, 93 Klotz.:non ut a poëta, sed ut a teste veritatem exigunt,
id. Leg. 1, 1, 4:has toties optata exegit gloria poenas,
has cost, Juv. 10, 187:poenas,
to take vengeance, id. 10, 84:de vulnere poenas,
Ov. M. 14, 478: poenam (alicui), Sen. de Ira, 2, 22 fin.; Ov. F. 4, 230:gravia piacula ab aliquo,
Liv. 29, 18, 18 et saep.—With ut:exigerem ex te cogeremque, ut responderes,
Cic. Fin. 2, 35, 119; 4, 28, 80; cf.:Calypso exigit fata ducis,
questions, inquires into, Ov. A. A. 2, 130:exactum a marito, cur, etc.,
Tac. A. 2, 85:exigite ut mores seu pollice ducat,
Juv. 7, 237 sq. —With an object-clause:exigimus potuisse eum eo tempore testamentum facere,
Dig. 29, 7, 8; 24, 3, 2.— Absol.:in exigendo non acerbum,
Cic. Off. 2, 18, 64:cum res exiget,
Quint. 5, 11, 5; 10, 3, 3; cf.:ut res exiget,
id. 12, 10, 69:si communis utilitas exegerit,
id. 12, 1, 37.— Esp.: rationem, to require an account:rerum gestarum,
Just. 19, 2, 6:numquid rationem exiges, cum tibi aliquis hos dixerit versus?
an explanation, Sen. Ep. 94, 28; Plin. Ep. 19, 9.—Of time, life, etc., to lead, spend, pass, complete, finish:3. 4.non novisse quicum aetatem exegerim,
Plaut. Trin. 4, 2, 111; id. Capt. 3, 5, 62:tecum aetatem,
id. Mil. 4, 2, 48; 4, 6, 60; id. Cas. 2, 5, 12:ut te dignam mala malam aetatem exigas,
id. Aul. 1, 1, 4: vitam taetre, Cat. Or. inc. 15; Ter. Heaut. 2, 3, 39:cum maerore graviorem vitam,
Sall. J. 14, 15; 85, 49; Plin. 7, 44, 45, § 139; Vitr. 2, 1, 4; Val. Max. 3, 5, 4 al.:vitae tempus,
Sen. Ep. 2, 2; Val. Max. 3, 3, ext. 6:jam ad pariendum temporibus exactis,
Cic. Verr. 2, 1, 18, § 48: qui exacta aetate moriuntur, at the close of the vigorous period of life, Cic. Tusc. 1, 39, 93; id. Verr. 2, 5, 8, § 21; Sall. J. 6, 2; Liv. 2, 40, 11 al.:mediam dies exegerat horam,
Ov. Am. 1, 5, 1:aevum,
Lucr. 4, 1235; Verg. A. 7, 777; Ov. M. 12, 209:tristissimam noctem,
Petr. 115:diem supremum noctemque,
Tac. A. 3, 16:ullum tempus jucundius,
Plin. Ep. 3, 1, 1:jam aestatem exactam esse,
Sall. J. 61, 1:per exactos annos,
at the end of every year, Hor. C. 3, 22, 6:exacto per scelera die,
Tac. H. 1, 47; id. A. 3, 16; so,exacto quadriennio,
Plin. 2, 47, 48, § 130; Verg. G. 3, 190; Stat. S. 2, 2, 47.—To bring to an end, to conclude, finish, complete a thing ( poet. and in post-Aug. prose):5.exegi monumentum aere perennius,
Hor. C. 3, 30, 1:opus,
Ov. R. Am. 811; id. M. 15, 871:exactus tenui pumice versus eat,
Prop. 3, 1, 8; Verg. A. 6, 637:commentarii ita sunt exacti, ut, etc.,
Quint. 10, 7, 30:eandem gracilitatem stilo exigere condiscant,
to reach, attain to, id. 1, 9, 2.—To determine, ascertain, find out:6.sociisque exacta referre,
his discoveries, Verg. A. 1, 309:non prius exacta tenui ratione saporum,
before he has ascertained, Hor. S. 2, 4, 36.— Pass. impers.:non tamen exactum, quid agat,
Ov. F. 3, 637; cf. id. Am, 3, 7, 16. —(Acc. to I. B. 3.) To weigh, try, prove, measure, examine, adjust, estimate, consider, = examinare, ponderare (class. but perh. not in Cic.): si ad illam summam veritatem legitimum jus exegeris, etc., Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6, 1; cf.: nolite ad vestras leges atque instituta exigere ea, quae Lacedaemone fiunt, to estimate by the standard of, etc., Liv. 34, 31, 17; so,7.opus ad vires suas,
Ov. A. A. 2, 502:si omnia argumenta ad obrussam coeperimus exigere,
Sen. Q. N. 4, 5, 1; cf.:principatus tuus ad obrussam exigitur,
id. de Clem. 1, 1, 6:se ad aliquem,
id. Ep. 11 fin.:regulam emendate loquendi,
Quint. 1, 5, 2:illa non nisi aure exiguntur, quae fiunt per sonos,
are judged of, id. 1, 5, 19; cf. id. 1, 4, 7.—To treat, consult, deliberate respecting something, = considerare, deliberare (class. but not in Cic.): de his rebus ut exigeret cum eo, Furnio mandavi, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 24, 7:8.cum aliquo,
Plin. Ep. 6, 12, 3; cf.:secum aliquid,
Verg. A. 4, 476; Ov. M. 10, 587; Sen. Ep. 27:de aliqua re coram,
Plin. Ep. 9, 26, 13:haec exigentes hostes oppressere,
Liv. 22, 49, 12:quid dicendum, quid tacendum, quid differendum sit, exigere consilii est,
Quint. 6, 5, 5.—To endure, undergo:aerumnam,
Plaut. Capt. 5, 4, 12. —Hence, exactus, a, um, P. a. (acc. to I. B. 5., measured; hence), precise, accurate, exact (poet and in post-Aug. prose):difficile est, quot ceciderint, exacto affirmare numero,
Liv. 3, 5, 12:acies falcis,
Plin. 17, 27, 42, § 251:fides,
Ov. Pont. 4, 9, 46.— Comp.:cura,
Suet. Tib. 18; Mart. 4, 87, 4. — Sup.:diligentia,
Front. Aquaed. 89:vir,
Plin. Ep. 8, 23, 5.—With gen.:Mamurius, morum fabraene exactior artis, Difficile est dicere,
Ov. F. 3, 383.— Adv.: exacte, exactly, precisely, accurately:ut exacte perorantibus mos est,
Sid. Ep. 7, 9.— Comp.: dicere, disserere, Mel. Prooem. § 2; Gell. 1, 3, 21.— Sup.:pascere,
Sid. Ep. 5, 11. -
13 detrudo
I.Lit.A.In gen.:B.neminem statui detrusum, qui non adhibita vi manu demotus et actus praeceps intellegatur,
Cic. Caecin. 17, 49:qui advorsum eunt, aspellito, Detrude, deturba in viam,
Plaut. Merc. 1, 2, 6:aliquos ad molas,
id. Poen. 5, 3, 33; so,d. et compingere in pistrinum,
Cic. de Or. 1, 11, 46:in laevam partem oculorum,
id. Univ. 14:quosdam contis remisque in mare,
Suet. Cal. 32:pedum digitos in terram,
Ov. M. 11, 72:Stygias ad undas,
Verg. A. 7, 773; Sil. 15, 43:sub inania Tartara,
Ov. M. 12, 523:vi tempestatum Cythnum insulam detrusus,
Tac. H. 2, 8:hucine nos ad senem,
Plaut. Aul. 2, 5, 8; cf.:istoc maleficos,
id. Trin. 2, 4, 150:naves scopulo,
Verg. A. 1, 145.—In partic.1.Milit. t. t., to thrust or drive away an enemy from his position; to dislodge, dispossess, Liv. 2, 10; 33, 7:b.Albani prensare, detrudere,
i. e. from their horses, Tac. A. 6, 35; cf.:aliquoties detrusus (sc. de rostris),
Sall. Hist. Fragm. 1, 99; Verg. A. 7, 469; cf. Liv. 28, 3 al.—Transf.: ex qua (arce) me nives, frigora, imbres detruserunt, Vatin. ap. Cic. Fam. 5, 10 fin. —2.Jurid. t. t., to drive out a person from his possession, to dispossess (cf. deduco, no. I. B., and deicio, no. I. B.):II.quid ais? potestne detrudi quisquam, qui non attingitur? etc.,
Cic. Caecin. 17:Quintius contra jus de saltu, agroque communi a servis communibus vi detruditur,
id. Quint. 6 fin. —Trop.A.In gen., to drive from or to any thing; to bring, reduce to any thing:B.aliquem de sua sententia,
Cic. Fam. 14, 16:a primo ordine in secundum detrudi,
Suet. Caes. 29:ut detrudendi Domitii causa consulatum peterent,
of defeating, keeping him out of office, id. ib. 24; cf.:ex quanto regno ad quam fortunam,
Nep. Timol. 2, 2:se ad mendicitatem,
Plaut. Men. 1, 3, 21; cf.:ad ea quae nostri ingenii non erunt,
Cic. Off. 1, 31 fin.:ad id, quod facere possit,
id. de Or. 1, 28 fin.:ad necessitatem belli civilis,
Tac. A. 13, 43:in tantum luctum et laborem detrusus,
Cic. Q. Fr. 1, 4, 4; cf.:aliquem in paupertatem,
Tac. A. 14, 54:eloquentiam in paucissimos sensus et angustas sententias,
id. Or. 32.—In partic. of time, to put off, postpone:comitia in mensem Martium,
Cic. Q. Fr. 2, 13, 3; cf. id. Att. 4, 17, 2. -
14 depello
dē-pello, pŭli, pulsum, 3, v. a., to drive out, drive away, remove, expel; to drive, thrust, or cast down (class. and very freq.).I.Lit.A.In gen.:B.demoveri et depelli de loco,
Cic. Caecin. 17, 49; cf.:anseres de Falerno,
id. Phil. 5, 11:eum de provincia,
Nep. Cat. 2:aquam de agro,
Cato R. R. 155:ab aris et focis ferrum flammamque,
Cic. Sest. 42; cf.:tantam molem a cervicibus nostris,
id. Cat. 3, 7, 17:jugum a civibus,
id. Rep. 2, 25:vincula a singulis vobis,
Liv. 6, 18 med. al.:non equitem dorso, non frenum depulit ore,
Hor. Ep. 1, 10, 38:qui recta via depulsus est,
Quint. 2, 17, 29; cf.:recto cursu,
Hor. S. 2, 5, 78:aliquem urbe,
to banish, Tac. A. 3, 24; cf.:aliquem Italia,
id. ib. 14, 50; 16, [p. 549] 33:nubila caelo,
Tib. 1, 2, 49:ignem classibus,
Verg. A. 5, 727; cf. ib. 9, 78, and 109:tela,
Cic. Quint. 2, 8; cf.:nobis aerata tela,
Tib. 1, 10, 25;and ictus alicui,
Val. Fl. 6, 652:stellas Aurora,
Ov. M. 7, 100; cf.:noctem Aurorae lumina,
id. ib. 7, 835:cum cibo et potione fames sitisque depulsa est,
Cic. Fin. 1, 11, 37; cf.:frigus duramque famem,
Hor. S. 1, 2, 6:morbum,
Cic. Fam. 7, 26 fin.; Caes. B. G. 6, 17; cf.:pestem augurio,
Verg. A. 9, 328:mortem fratri,
Ov. H. 14, 130 et saep.:quo (sc. Mantuam) solemus ovium teneros depellere fetus,
to drive down, Verg. E. 1, 22: cognoscere, corpora se spatio depellere paulum, push or repel one another, Lucr. 2, 219 Munro ad loc. (Lachm. ex conj. decellere).—In partic.1.Milit. t. t., to drive away, expel, dislodge an enemy from his position:b.defensores vallo munitionibusque,
Caes. B. G. 3, 25; so,hostem loco,
id. ib. 7, 49; id. B. C. 3, 52:terrā,
Nep. Alcib. 8, 3:totā Siciliā,
id. Timol. 2:inde vi depelli,
Sall. J. 58, 3; cf. Front. Strat. 2, 5, 17:praesidia ex his regionibus,
Nep. Paus. 2:praesidium facile,
Front. Strat. 1, 10, 3 et saep.—Transf. beyond the milit. sphere, to thrust out, remove from a situation:2.afflicti jam et depulsi loco,
Cic. Rep. 1, 44; cf.:iterum ab eodem (sc. Themistocle) gradu depulsus est,
driven from his position, Nep. Them. 5.—Econom. t. t., a matre, a mamma, or absol., to remove from the breast, to wean, Varr. R. R. 2, 2, 17; 2, 4, 16; Col. 7, 6, 8; Verg. E. 3, 82; 7, 15; id. G. 3, 187.—Of human beings, Suet. Tib. 44. —II.Trop., to deter, divert, dissuade from:2.aliquem de suscepta causa propositaque sententia,
Cic. Lig. 9; id. Fam. 1, 7, 7;for which, aliquem sententiā,
id. Tusc. 2, 6, 16; Liv. 23, 8:aliquem de spe conatuque,
Cic. Cat. 2, 7, § 14;for which, aliquem spe,
Liv. 31, 25, 11; 41, 23, 13:te ex illa crudeli actione meo consilio esse depulsum, Cic. Rab. perd. 5, 17: Caesar ab superioribus consiliis depulsus,
Caes. B. C. 3, 73; cf.:a qua re depulsus,
Nep. Dat. 7, 3; and:judicem a veritate,
Quint. 5 prooem. §1 et saep.: nec tuis depellor dictis quin rumori serviam,
to be deterred, Plaut. Trin. 3, 2, 14; cf.:Vibidiam depellere nequivit, quin, etc.,
to prevent, hinder, Tac. A. 11, 34.—With things as objects, to remove, turn away, divert:3.servitutem depellere civitati,
Cic. post Red. in Sen. 8, 19 fin.; cf.:alicui turpitudinem,
id. Tusc. 3, 32, 77:morte voluntaria turpitudinem,
id. Prov. Cons. 3, 6:duobus hujus urbis terroribus depulsis,
id. Rep. 1, 47, 71:pericula amici,
id. Cluent. 6, 17:multam praedibus ipsique T. Mario,
id. Fam. 5, 20, 4: mortem fratri. Ov. H. 14, 130:omnes molestias,
id. ib. 2, 16:auditiones falsas,
Tac. A. 4, 11:curas vino,
Tib. 1, 5, 37:ostenta a semet in capita procerum,
Suet. Ner. 36 et saep.: quae nequeat ratio depellere dictis. to deny, Lucr. 3, 322.—Absol.:dis depellentibus (i. e. averruncantibus) agnam Percute,
Pers. 5, 167; cf. depulsor fin. -
15 mergo
mergo, si, sum, 3, v. a. [cf. Sanscr. madsh-, majan, to dip; Zend, masga, marrow; Germ. Mark; Engl. marrow], to dip, dip in, immerse; absol. also to plunge into water, to sink.I.Lit. (class.):B.eos (pullos) mergi in aquam jussit,
Cic. N. D. 2, 3, 7:aves, quae se in mari mergunt,
id. ib. 2, 49, 124:putealibus undis,
Ov. Ib. 391:Stygia undā,
id. M. 10, 697:prodigia indomitis merge sub aequoribus,
Tib. 2, 5, 80:ab hoc (the sword-fish) perfossas naves mergi,
Plin. 32, 2, 6, § 15:mersa navis omnes destituit,
Curt. 4, 8, 8:mersa carina,
Luc. 3, 632:cum coepisset mergi,
Vulg. Matt. 14, 30:in immensam altitudinem mergi, ac sine ulla respirandi vice perpeti maria,
Sen. Dial. 4, 12, 4:naves,
Eutr. 2, 20:partem classis,
Vell. 2, 42, 2:pars maxima classis mergitur,
Luc. 3, 753 sq.:nec me deus aequore mersit,
Verg. A. 6, 348:sub aequora,
Ov. M. 13, 948; Luc. 3, 753:ter matutino Tiberi mergetur,
bathe, Juv. 6, 523.— Poet., of overwhelming waters, to engulf, swallow up, overwhelm, etc.:sic te mersuras adjuvet ignis aquas,
Ov. Ib. 340:mersa rate,
Juv. 14, 302.—Transf.1.To sink down, sink in, to plunge, thrust, or drive in, to fix in, etc. ( poet. and post-Aug. prose):2.palmitem per jugum mergere, et alligare,
to thrust, push, Plin. 17, 22, 35, § 180:aliquem ad Styga,
Sen. Thyest. 1007:manum in ora (ursae),
to thrust into, Mart. 3, 19, 4:mersisque in corpore rostris Dilacerant (canes) falsi dominum sub imagine cervi,
Ov. M. 3, 249: fluvius in Euphratem mergitur, runs or empties into, Plin. 6, 27, 31, § 128: visceribus ferrum. to thrust into, Claud. ap. Eutr. 1, 447.—Of heavenly bodies, etc.:Bootes, Qui vix sero alto mergitur Oceano,
sinks into, Cat. 66, 68.—In partic., to hide, conceal:II.mersitque suos in cortice vultus,
Ov. M. 10, 498:vultum,
Sen. Herc. Oet. 1348:diem or lucem, of the setting of the sun,
id. Thyest. 771:terra caelum mergens, i. e. occidentalis, because there the sky seems to sink into the sea,
Luc. 4, 54. —Of those on board a vessel: mergere Pelion et templum, i. e. to sail away from until they sink below the horizon:condere,
Val. Fl. 2, 6.—Trop., to plunge into, sink, overwhelm, cover, bury, immerse, drown:aliquem malis,
Verg. A. 6, 512:funere acerbo,
to bring to a painful death, id. ib. 11, 28:mergi in voluptates,
to plunge into, yield one's self up to sensual delights, Curt. 10, 3, 9:se in voluptates,
Liv. 23, 18:mergit longa atque insignis honorum pagina,
Juv. 10, 57.—Esp. in part. pass.:Alexander mersus secundis rebus,
overwhelmed with prosperity, Liv. 9, 18:vino somnoque mersi jacent,
dead drunk and buried in sleep, id. 41, 3; Luc. 1, 159; cf.:lumina somno,
Val. Fl. 8, 66:cum mergeretur somno,
Vulg. Act. 20, 9.—Esp. of those whose fortune is swallowed up in debts or debauchery: mersus foro, bankrupt, Plaut [p. 1137] Ep. 1, 2, 13:aere paterno Ac rebus mersis in ventrem,
Juv. 11, 39:censum domini,
Plin. 9, 17, 31, § 67:mergentibus sortem usuris,
sinking, destroying his capital, Liv. 6, 14:ut mergantur pupilli,
be robbed of their fortune, ruined, Dig. 27, 4, 3:mersis fer opem rebus,
bring aid to utter distress, Ov. M. 1, 380.—Of drinking to excess:potatio quae mergit,
Sen. Ep. 12. -
16 repello
Irepellere, reppuli, repulsus V TRANSdrive/push/thrust back/away; repel/rebuff/spurn; fend off; exclude/bar; refuteIIrepellere, repuli, repulsus V TRANSdrive/push/thrust back/away; repel/rebuff/spurn; fend off; exclude/bar; refute -
17 condita
con-do, dĭdi, dĭtum, 3, v. a. [con- = cum, and 2. do], lit., to bring, lay or put together (very freq. in all periods and species of composition).I.With the access. idea of uniting, to put or join together into a whole, to form, fashion, produce, make by joining together.A.Prop., of the founding of towns or states, to found, establish: Romam, Enn. ap. Varr. R. R. 3, 1, 2, and Suet. Aug. 7 fin. (Ann. v. 494 Vahl.):(β).oppida,
Varr. L. L. 5, § 142; Hor. Ep. 2, 1, 8:urbem,
Lucr. 5, 1107; Cic. Cat. 3, 1, 2; Sall. C. 6, 1; Liv. 1, 19, 1; Suet. Aug. 18; 47; Just. 2, 4, 15; 2, 15, 1:arces,
Verg. E. 2, 61:locum,
Hor. S. 1, 5, 92: colonias. Vell. 1, 15; Just. 16, 3, 7:civitatem,
Cic. Rep. 1, 7, 12:regna,
Just. 2, 1 init.:imperium Poenorum,
id. 19, 1, 1.—Hence, often ante and post Romam conditam, before and after the foundation of Rome, Cic. Tusc. 1, 1, 3; cf. Liv. praef. § 6 al.—Transf. to the inhabitants:b.Romanam gentem,
Verg. A. 1, 33:genus hominum,
Just. 2, 6, 11.—Hence, mid.:optato conduntur Thybridis alveo,
they settle, Verg. A. 7, 303 (condi proprie dicuntur, qui sibi statuunt civitatem. Conduntur ergo; sedem stabilem locant, Serv.). —Of the erecting, building of other things, to make, construct, build:c.aram,
Liv. 1, 7, 11; 28, 46, 16:sepulcrum,
Hor. Epod. 9, 26:moenia,
Verg. A. 1, 276; Ov. M. 3, 13; 14, 775; Just. 2, 12, 4.—Of written productions, to compose, write, celebrate, write or treat of, describe: SIVE CARMEN CONDIDISSET, Fragm. XII. Tab. ap. Cic. Rep. 4, 10, 12; so,(β).carmen,
Lucr. 5, 2; Hor. S. 2, 1, 82; id. Ep. 1, 3, 24; id. A. P. 436; Liv. 27, 37, 7; 31, 12, 10; Quint. 10, 1, 56 et saep.:poëma,
Cic. Att. 1, 16, 15:longas Iliadas,
Prop. 2, 1, 14:bella,
Verg. E. 6, 7:Caesaris acta,
Ov. Tr. 2, 336:proelia,
Stat. Th. 1, 8:festa numeris,
Ov. F. 6, 24:alterum satirae genus,
Quint. 10, 1, 95:aliqua in hac materiā,
id. 3, 1, 19:prosam orationem,
Plin. 5, 29, 31, § 112:historiam,
id. 12, 4, 8, § 18; cf.:aliquid annalibus,
id. 2, 9, 6, § 43:praecepta medendi,
id. 26, 2, 6, § 10:laudes alicujus,
id. 22, 13, 15, § 35.— Rarely,Absol.:B.si etiamnum Homero condente Aegyptus non erat,
Plin. 13, 13, 27, § 88.—Trop., to establish, found, to be the author of, to produce, make:II.jusjurandum,
Plaut. Rud. 5, 3, 18:aurea saecula,
Verg. A. 6, 793:collegium novum,
Liv. 5, 52, 11:morem,
Plin. 11, 37, 55, § 150:nova fata,
Verg. A. 10, 35:aeternam famam ingenio suo,
Phaedr. 3, prol. 53; so,nomen memorandum,
Sil. 4, 37:militarem disciplinam artemque bellandi,
Flor. 1, 3, 1:somniorum intellegentiam (Joseph),
Just. 36, 2, 8.—Of the gods:portenta sua,
to fuifil, accomplish, Sil. 16, 126.— Impers.:naturā rerum conditum est, ut, etc.,
Dig. 19, 5, 4.—With the access. idea of carefulness, to put away, to lay, put, or place somewhere for preservation, etc.; to lay up, store or treasure up (opp. promo).A.In gen.1.Prop.(α).Aliquid:(β).pecuniam,
Cic. Clu. 26, 72:frumentum,
id. N. D. 2, 63, 157; Hor. Ep. 2, 1, 140: condere et reponere fructus, [p. 409] Cic. N. D. 2, 62, 156:agri multa efferunt, quae... mandentur condita vetustati,
id. ib. 2, 60, 151; cf. id. Brut. 4, 16; Varr. R. R. 1, 62;Auct. B. Afr. 65: vinum,
Varr. R. R. 1, 13; cf. Mart. 13, 111, 2; Verg. E. 3, 43; Hor. Ep. 1, 1, 12:aliquid proprio horreo,
id. C. 1, 1, 9:Sabinum testā levi,
id. ib. 1, 20, 3:pressa mella puris amphoris,
id. Epod. 2, 15:messem,
Tib. 1, 1, 42:fruges,
Paul. Sent. 2, 8, 2.—With the designation of the place (most freq. by in and acc.):2.minas viginti in crumenam,
Plaut. Truc. 3, 1, 9:mustum in dolium,
Varr. R. R. 1, 65, 1:cineres in urnas,
Suet. Calig. 15:barbam in auream pyxidem,
id. Ner. 12; cf. id. ib. 47:legem in aerarium,
id. ib. 28:libri in sacrarium conditi,
Gell. 1, 19, 10; cf.the foll.: te in pistrinum,
Plaut. Ps. 1, 5, 120; cf.:aliquem in custodiam,
Liv. 31, 23, 9; Tac. H. 4, 2:aliquem in carcerem,
to thrust into prison, imprison, Cic. Verr. 2, 5, 29, § 76; Liv. 26, 16, 6; 29, 22, 7; 30, 21, 5;45, 42, 5: aliquem in vincula,
id. 23, 38, 7; 26, 34, 4. —With adv.:argentum intro,
Plaut. Ps. 1, 3, 120; id. Truc. 5, 28:sortes eo,
Cic. Div. 2, 41, 86 Orell. N. cr. —With in and abl.:litteras publicas in aerario sanctiore,
to keep, lay up, Cic. Verr. 2, 4, 63, § 140:se (aves) in foliis,
Verg. G. 4, 473:novissimo die dein (argyritin) condunt in plumbeo vase,
Plin. 33, 6, 35, § 109.—With abl.:condidit (libros Sibyllinos) duobus forulis auratis sub Palatini Apollinis basi,
Suet. Aug. 31; Scrib. Comp. 145.—With locat.:id domi nostrae,
Cic. Verr. 2, 2, 2, § 5; cf.:ut ei jam exploratus et domi conditus consulatus videretur,
i. e. he was sure of it, id. Mur. 24, 49.—Trop.: teneo omnia;B.in pectore condita sunt,
Plaut. Ps. 4, 1, 31:mandata corde memori,
Cat. 64, 231:tu, qui omne bonum in visceribus medullisque condideris,
Cic. Tusc. 5, 9, 27:in causis conditae sunt res futurae,
lie, are contained, id. Div. 1, 56, 128. —Hence,Esp.,1.In econom. lang., to preserve, pickle (for which the access. form condio, īre, became prevalent):2. 3.lentiscum in acetum (cf. just before, oleae quomodo condiantur),
Cato, R. R. 117:ficus in orcas,
Col. 12, 15, 2:fructum in cados,
Plin. 13, 4, 9, § 48:corna in liquidā faece,
Ov. M. 8, 666:oleum,
Suet. Caes. 53.—To inter, bury (cf. compono, II. B. 1. c.):b.mortuos cerā circumlitos,
Cic. Tusc. 1, 45, 108:aliquem sepulcro,
id. Leg. 2, 22, 56; Verg. A. 3, 67; Ov. M. 7, 618; 8, 235:ossa parentis terrā,
Verg. A. 5, 48; so,aliquem terrā,
Plin. 7, 54, 55, § 187:corpora defunctorum in lapide sarcophago,
id. 36, 17, 27, § 131:fraternas umbras tumulo,
Ov. F. 5, 451; so id. M. 14, 442; Val. Fl. 5, 198:ossa peregrinā ripā,
Ov. M. 2, 337:in Tomitanā condar humo?
id. P. 3, 1, 6:inhumatos Manes,
Luc. 9, 151:Alexandrum intemperantiā bibendi... condidit,
brought to the grave, Sen. Ep. 83, 23:patrem,
Phaedr. 4, 4, 30:fulgura publica condere,
Juv. 6, 587, v. fulgur; cf.:Aruns dispersos fulminis ignes Colligit et terrae maesto cum murmure condit,
Luc. 1, 606 sq. —Poet., of time, to pass, spend, live through, bring to a close:4.saecla vivendo,
Lucr. 3, 1090:longos soles cantando,
Verg. E. 9, 52:cum referetque diem condetque relatum,
i. e. morning and evening, id. G. 1, 458:diem collibus in suis,
Hor. C. 4, 5, 29:diem,
Stat. Th. 10, 54; Plin. Ep. 9, 36, 4; id. Pan. 80 fin.; Macr. Somn. Scip. 1, 20 fin.:noctem,
Sil. 4, 482.—In respect to lustrum, v. 2. lustrum, I.—Transf., to conceal, hide, secrete, suppress:5.Sibyllam quidem sepositam et conditam habeamus, ut... injussu senatūs ne legantur quidem libri,
Cic. Div. 2, 54, 112:quicquid sub terrā est in apricum proferet aetas, Defodiet condetque nitentia,
Hor. Ep. 1, 6, 25:lumen,
Lucr. 4, 434; so,lunam (nubes),
Hor. C. 2, 16, 3:aliquid jocoso furto,
id. ib. 1, 10, 8:vultus,
Ov. M. 2, 330; cf.:vultum aequore,
id. ib. 11, 255:enses,
to sheathe, Hor. Epod. 7, 2:ferrum,
Phaedr. 5, 2, 8:gladium,
Quint. 8, prooem. §15: scuta latentia,
Verg. A. 3, 237:oculos,
to close, shut, Ov. Tr. 3, 3, 44 (but oculi conditi, v. P. a. infra); so,lumina,
Prop. 4 (5), 11, 64:se in viscera (terrae),
Ov. M. 2, 274:se sub lectum,
Suet. Calig. 51.—Mid., Plin. 8, 57, 82, § 223:nocte... aliquot Numidarum turmas medio in saltu condiderat,
i. e. placed in ambush, Liv. 27, 26, 8; so, hostis in silvis armatum militem condidit, Curt. 8, 1, 4; cf.:ibi Dahas condidit,
id. 7, 7, 32:(Danai) notā conduntur in alvo,
concealed themselves, Verg. A. 2, 401:fera murmura,
Prop. 4 (5), 4, 61:iram,
Tac. A. 2, 28.—With abl.:his mensibus pisces jacent speluncis conditi,
Plin. 9, 16, 24, § 56:huic sollertiā est inanium ostrearum testis se condere,
id. 8, 31, 51, § 98:luna condita tenebris,
Tac. A. 1, 28:aliquid alvo,
to swallow, Sil. 6, 199.—Poet.a.To thrust or strike in deep, to plunge (cf. abscondo):(β).ensem in pectus,
Ov. M. 13, 392:digitos in lumina,
id. ib. 13, 561; 12, 295;5, 423: ensem totum alicui in adverso pectore,
Verg. A. 9, 348:telum jugulo,
Ov. M. 13, 459; Sen. Oedip. 1037; cf. pass.:nihil tam facile in corpus quam sagitta conditur,
Cels. 7, 5, n. 2.—Trop.:b.stimulos caecos in pectore,
Ov. M. 1, 727.—To hide by sailing away, to lose sight of:1.navita condit urbes,
Val. Fl. 2, 443; cf. abscondo.—Hence,condĭtus, a, um, P. a., close, secret, deep (rare):2.praecordia,
Hor. S. 1, 4, 89:oculi,
deep set, Plin. 11, 37, 53, § 141.—condĭta, ōrum, n., the laid up store (late Lat.), Cod. Th. 7, 4, 3; Dig. 32, 95 al. -
18 condo
con-do, dĭdi, dĭtum, 3, v. a. [con- = cum, and 2. do], lit., to bring, lay or put together (very freq. in all periods and species of composition).I.With the access. idea of uniting, to put or join together into a whole, to form, fashion, produce, make by joining together.A.Prop., of the founding of towns or states, to found, establish: Romam, Enn. ap. Varr. R. R. 3, 1, 2, and Suet. Aug. 7 fin. (Ann. v. 494 Vahl.):(β).oppida,
Varr. L. L. 5, § 142; Hor. Ep. 2, 1, 8:urbem,
Lucr. 5, 1107; Cic. Cat. 3, 1, 2; Sall. C. 6, 1; Liv. 1, 19, 1; Suet. Aug. 18; 47; Just. 2, 4, 15; 2, 15, 1:arces,
Verg. E. 2, 61:locum,
Hor. S. 1, 5, 92: colonias. Vell. 1, 15; Just. 16, 3, 7:civitatem,
Cic. Rep. 1, 7, 12:regna,
Just. 2, 1 init.:imperium Poenorum,
id. 19, 1, 1.—Hence, often ante and post Romam conditam, before and after the foundation of Rome, Cic. Tusc. 1, 1, 3; cf. Liv. praef. § 6 al.—Transf. to the inhabitants:b.Romanam gentem,
Verg. A. 1, 33:genus hominum,
Just. 2, 6, 11.—Hence, mid.:optato conduntur Thybridis alveo,
they settle, Verg. A. 7, 303 (condi proprie dicuntur, qui sibi statuunt civitatem. Conduntur ergo; sedem stabilem locant, Serv.). —Of the erecting, building of other things, to make, construct, build:c.aram,
Liv. 1, 7, 11; 28, 46, 16:sepulcrum,
Hor. Epod. 9, 26:moenia,
Verg. A. 1, 276; Ov. M. 3, 13; 14, 775; Just. 2, 12, 4.—Of written productions, to compose, write, celebrate, write or treat of, describe: SIVE CARMEN CONDIDISSET, Fragm. XII. Tab. ap. Cic. Rep. 4, 10, 12; so,(β).carmen,
Lucr. 5, 2; Hor. S. 2, 1, 82; id. Ep. 1, 3, 24; id. A. P. 436; Liv. 27, 37, 7; 31, 12, 10; Quint. 10, 1, 56 et saep.:poëma,
Cic. Att. 1, 16, 15:longas Iliadas,
Prop. 2, 1, 14:bella,
Verg. E. 6, 7:Caesaris acta,
Ov. Tr. 2, 336:proelia,
Stat. Th. 1, 8:festa numeris,
Ov. F. 6, 24:alterum satirae genus,
Quint. 10, 1, 95:aliqua in hac materiā,
id. 3, 1, 19:prosam orationem,
Plin. 5, 29, 31, § 112:historiam,
id. 12, 4, 8, § 18; cf.:aliquid annalibus,
id. 2, 9, 6, § 43:praecepta medendi,
id. 26, 2, 6, § 10:laudes alicujus,
id. 22, 13, 15, § 35.— Rarely,Absol.:B.si etiamnum Homero condente Aegyptus non erat,
Plin. 13, 13, 27, § 88.—Trop., to establish, found, to be the author of, to produce, make:II.jusjurandum,
Plaut. Rud. 5, 3, 18:aurea saecula,
Verg. A. 6, 793:collegium novum,
Liv. 5, 52, 11:morem,
Plin. 11, 37, 55, § 150:nova fata,
Verg. A. 10, 35:aeternam famam ingenio suo,
Phaedr. 3, prol. 53; so,nomen memorandum,
Sil. 4, 37:militarem disciplinam artemque bellandi,
Flor. 1, 3, 1:somniorum intellegentiam (Joseph),
Just. 36, 2, 8.—Of the gods:portenta sua,
to fuifil, accomplish, Sil. 16, 126.— Impers.:naturā rerum conditum est, ut, etc.,
Dig. 19, 5, 4.—With the access. idea of carefulness, to put away, to lay, put, or place somewhere for preservation, etc.; to lay up, store or treasure up (opp. promo).A.In gen.1.Prop.(α).Aliquid:(β).pecuniam,
Cic. Clu. 26, 72:frumentum,
id. N. D. 2, 63, 157; Hor. Ep. 2, 1, 140: condere et reponere fructus, [p. 409] Cic. N. D. 2, 62, 156:agri multa efferunt, quae... mandentur condita vetustati,
id. ib. 2, 60, 151; cf. id. Brut. 4, 16; Varr. R. R. 1, 62;Auct. B. Afr. 65: vinum,
Varr. R. R. 1, 13; cf. Mart. 13, 111, 2; Verg. E. 3, 43; Hor. Ep. 1, 1, 12:aliquid proprio horreo,
id. C. 1, 1, 9:Sabinum testā levi,
id. ib. 1, 20, 3:pressa mella puris amphoris,
id. Epod. 2, 15:messem,
Tib. 1, 1, 42:fruges,
Paul. Sent. 2, 8, 2.—With the designation of the place (most freq. by in and acc.):2.minas viginti in crumenam,
Plaut. Truc. 3, 1, 9:mustum in dolium,
Varr. R. R. 1, 65, 1:cineres in urnas,
Suet. Calig. 15:barbam in auream pyxidem,
id. Ner. 12; cf. id. ib. 47:legem in aerarium,
id. ib. 28:libri in sacrarium conditi,
Gell. 1, 19, 10; cf.the foll.: te in pistrinum,
Plaut. Ps. 1, 5, 120; cf.:aliquem in custodiam,
Liv. 31, 23, 9; Tac. H. 4, 2:aliquem in carcerem,
to thrust into prison, imprison, Cic. Verr. 2, 5, 29, § 76; Liv. 26, 16, 6; 29, 22, 7; 30, 21, 5;45, 42, 5: aliquem in vincula,
id. 23, 38, 7; 26, 34, 4. —With adv.:argentum intro,
Plaut. Ps. 1, 3, 120; id. Truc. 5, 28:sortes eo,
Cic. Div. 2, 41, 86 Orell. N. cr. —With in and abl.:litteras publicas in aerario sanctiore,
to keep, lay up, Cic. Verr. 2, 4, 63, § 140:se (aves) in foliis,
Verg. G. 4, 473:novissimo die dein (argyritin) condunt in plumbeo vase,
Plin. 33, 6, 35, § 109.—With abl.:condidit (libros Sibyllinos) duobus forulis auratis sub Palatini Apollinis basi,
Suet. Aug. 31; Scrib. Comp. 145.—With locat.:id domi nostrae,
Cic. Verr. 2, 2, 2, § 5; cf.:ut ei jam exploratus et domi conditus consulatus videretur,
i. e. he was sure of it, id. Mur. 24, 49.—Trop.: teneo omnia;B.in pectore condita sunt,
Plaut. Ps. 4, 1, 31:mandata corde memori,
Cat. 64, 231:tu, qui omne bonum in visceribus medullisque condideris,
Cic. Tusc. 5, 9, 27:in causis conditae sunt res futurae,
lie, are contained, id. Div. 1, 56, 128. —Hence,Esp.,1.In econom. lang., to preserve, pickle (for which the access. form condio, īre, became prevalent):2. 3.lentiscum in acetum (cf. just before, oleae quomodo condiantur),
Cato, R. R. 117:ficus in orcas,
Col. 12, 15, 2:fructum in cados,
Plin. 13, 4, 9, § 48:corna in liquidā faece,
Ov. M. 8, 666:oleum,
Suet. Caes. 53.—To inter, bury (cf. compono, II. B. 1. c.):b.mortuos cerā circumlitos,
Cic. Tusc. 1, 45, 108:aliquem sepulcro,
id. Leg. 2, 22, 56; Verg. A. 3, 67; Ov. M. 7, 618; 8, 235:ossa parentis terrā,
Verg. A. 5, 48; so,aliquem terrā,
Plin. 7, 54, 55, § 187:corpora defunctorum in lapide sarcophago,
id. 36, 17, 27, § 131:fraternas umbras tumulo,
Ov. F. 5, 451; so id. M. 14, 442; Val. Fl. 5, 198:ossa peregrinā ripā,
Ov. M. 2, 337:in Tomitanā condar humo?
id. P. 3, 1, 6:inhumatos Manes,
Luc. 9, 151:Alexandrum intemperantiā bibendi... condidit,
brought to the grave, Sen. Ep. 83, 23:patrem,
Phaedr. 4, 4, 30:fulgura publica condere,
Juv. 6, 587, v. fulgur; cf.:Aruns dispersos fulminis ignes Colligit et terrae maesto cum murmure condit,
Luc. 1, 606 sq. —Poet., of time, to pass, spend, live through, bring to a close:4.saecla vivendo,
Lucr. 3, 1090:longos soles cantando,
Verg. E. 9, 52:cum referetque diem condetque relatum,
i. e. morning and evening, id. G. 1, 458:diem collibus in suis,
Hor. C. 4, 5, 29:diem,
Stat. Th. 10, 54; Plin. Ep. 9, 36, 4; id. Pan. 80 fin.; Macr. Somn. Scip. 1, 20 fin.:noctem,
Sil. 4, 482.—In respect to lustrum, v. 2. lustrum, I.—Transf., to conceal, hide, secrete, suppress:5.Sibyllam quidem sepositam et conditam habeamus, ut... injussu senatūs ne legantur quidem libri,
Cic. Div. 2, 54, 112:quicquid sub terrā est in apricum proferet aetas, Defodiet condetque nitentia,
Hor. Ep. 1, 6, 25:lumen,
Lucr. 4, 434; so,lunam (nubes),
Hor. C. 2, 16, 3:aliquid jocoso furto,
id. ib. 1, 10, 8:vultus,
Ov. M. 2, 330; cf.:vultum aequore,
id. ib. 11, 255:enses,
to sheathe, Hor. Epod. 7, 2:ferrum,
Phaedr. 5, 2, 8:gladium,
Quint. 8, prooem. §15: scuta latentia,
Verg. A. 3, 237:oculos,
to close, shut, Ov. Tr. 3, 3, 44 (but oculi conditi, v. P. a. infra); so,lumina,
Prop. 4 (5), 11, 64:se in viscera (terrae),
Ov. M. 2, 274:se sub lectum,
Suet. Calig. 51.—Mid., Plin. 8, 57, 82, § 223:nocte... aliquot Numidarum turmas medio in saltu condiderat,
i. e. placed in ambush, Liv. 27, 26, 8; so, hostis in silvis armatum militem condidit, Curt. 8, 1, 4; cf.:ibi Dahas condidit,
id. 7, 7, 32:(Danai) notā conduntur in alvo,
concealed themselves, Verg. A. 2, 401:fera murmura,
Prop. 4 (5), 4, 61:iram,
Tac. A. 2, 28.—With abl.:his mensibus pisces jacent speluncis conditi,
Plin. 9, 16, 24, § 56:huic sollertiā est inanium ostrearum testis se condere,
id. 8, 31, 51, § 98:luna condita tenebris,
Tac. A. 1, 28:aliquid alvo,
to swallow, Sil. 6, 199.—Poet.a.To thrust or strike in deep, to plunge (cf. abscondo):(β).ensem in pectus,
Ov. M. 13, 392:digitos in lumina,
id. ib. 13, 561; 12, 295;5, 423: ensem totum alicui in adverso pectore,
Verg. A. 9, 348:telum jugulo,
Ov. M. 13, 459; Sen. Oedip. 1037; cf. pass.:nihil tam facile in corpus quam sagitta conditur,
Cels. 7, 5, n. 2.—Trop.:b.stimulos caecos in pectore,
Ov. M. 1, 727.—To hide by sailing away, to lose sight of:1.navita condit urbes,
Val. Fl. 2, 443; cf. abscondo.—Hence,condĭtus, a, um, P. a., close, secret, deep (rare):2.praecordia,
Hor. S. 1, 4, 89:oculi,
deep set, Plin. 11, 37, 53, § 141.—condĭta, ōrum, n., the laid up store (late Lat.), Cod. Th. 7, 4, 3; Dig. 32, 95 al. -
19 expello
ex-pello, pŭli, pulsum, 3, v. a., to drive out or away, thrust out or away, to eject, expel (class.).I.Lit.:II.haec tanta virtus ex hac urbe expelletur, exterminabitur, proicietur?
Cic. Mil. 37, 101:me ex re publica,
id. Fam. 6, 6, 2:expulsus atque ejectus e praedio Quinctius,
id. Quint. 7, 28; cf.:exturbari et expelli plebem ex agris,
id. Agr. 2, 31, 84: a patria, id. Sest. [p. 693] 13, 30:naves ab litore in altum,
Liv. 41, 3, 2:me domo mea expulistis, Pompeium domum suam compulistis,
Cic. Pis. 7, 16:aliquos agris,
Caes. B. G. 4, 4, 2:humiliores possessionibus,
id. ib. 6, 22, 3:hostes finibus,
id. ib. 4, 3 fin.; cf.:finibus expulsus patriis,
Verg. A. 1, 620:me civitate,
Cic. Att. 10, 4, 1:aliquem regno,
Caes. B. C. 3, 110, 5; cf.:potestate expulsi,
Nep. Milt. 3, 5 et saep.:nostri majores et Collatinum expulerunt, et reliquos Tarquinios,
Cic. Rep. 2, 31; cf.:expulso Tarquinio (shortly after, pulso Tarquinio),
id. ib. 2, 30:me in pace patriā meā expulit,
Liv. 35, 19, 4; so,aliquam patriā,
Nep. Thras. 1, 5; id. Epam. 6, 3; cf.also: in exsilium expulsus,
Cic. Lael. 12, 42:Hannibalem in exsilium (Carthago),
Liv. 38, 50, 7: expulsa atque exturbata filia, rejected, repudiated (as a wife), Cic. Clu. 5, 14; so,uxorem,
Just. 9, 5:edicit suis, postero die porta Esquilina expellerent pecus,
drive out, Liv. 2, 11, 5:sagittam arcu,
to let fly, shoot, Ov. M. 3, 381; cf.:expulsuri tela nervos retro tendimus,
Quint. 10, 3, 6: se in auras (pondus), forced itself out. i. e. came forth, Ov. M. 9, 705:ad componendum Orientis statum expulsus,
forced to hurry away, Suet. Calig. 1:naturam expellas furca, tamen usque recurret,
Hor. Ep. 1, 10, 24.Trop., to force out, drive out or away, expel, remove:aliquem vita,
Cic. Mur. 16, 34; cf.aevo,
Lucr. 3, 358:me periculo,
delivered myself, Plaut. Bacch. 4, 9, 41:haec (superbiam, luxum, desidias, etc.) ex animo dictis,
Lucr. 5, 50:laetitias ex omni pectore,
Cat. 76, 22:corde desidiam,
Plaut. Trin. 3, 2, 24:curas pectore,
Luc. 3, 53:per vulnera mille Sontem animam,
Ov. M. 6, 617:vitam,
Tac. A. 16, 19:morbum bilemque helleboro meraco,
Hor. Ep. 2, 2, 137:somnos (haec dicta),
Ov. H. 14, 72; cf.quietem,
id. M. 8, 830:quae res omnem dubitationem adventus legionum expulit,
removed, Caes. B. G. 5, 48 fin.:beneficiorum memoriam,
id. B. C. 1, 34, 3; Quint. 6, 8, 16:spem metus expulerat,
Ov. F. 6, 245:sententia expulsa,
rejected, Plin. Ep. 8, 14 fin.: dedititios per constitutionem, to abolish as a class, i. e. to remove the legal disabilities of, Just, Inst. 1, 5, 3. -
20 exigō
exigō ēgī, āctus, ere [ex + ago], to drive out, push forth, thrust out, take out, expel: reges ex civitate: hostem e campo, L.: post reges exactos: easdem (uxores), divorce, T.: suam (uxorem), turn out of the house: exigit Hebrus aquas, pours into the sea, O.: exactum ensem Fregit, by the thrust, O.: ensem per medium iuvenem, V.: (hasta) Cervice exacta est, passed through, O.— To drive away, hiss off (the stage): (fabulae) exigendae vobis, T. — To require, enforce, exact, demand, collect: ad pecunias exigendas legatos misimus: acerbissime pecuniae exigebantur: nomina sua: peditum numerum a civitatibus, Cs.: viam, demand the construction of: auspiciorum adhuc fides exigitur, further confirmation, Ta.— To export: agrorum fructūs, L.— To set right: ad perpendiculum columnas, set precisely upright.—Fig., to require, demand, claim, exact, insist: magis quam rogare: a teste veritatem: ius iurandum, L.: Has exegit gloria poenas, has cost, Iu.: de volnere poenas, O.: a violatoribus piacula, L.: ex te ut responderes: id ipsum, ut pereat, O.: a quoquam ne peieret, Iu.: in exigendo non acerbus.—Of time, to lead, spend, pass, complete, finish, close: cum maerore graviorem vitam, S.: exactā aetate mori, after a long life: hanc saepe exactā aetate usurpasse vocem, in old age, L.: per exactos annos, at the end of every year, H.: tribus exactis ubi quarta accesserit aestas, V.: spatiis exegit quattuor annum, O.— To conduct, superintend: aedīs privatas velut publicum opus, L.— To bring to an end, conclude, finish, complete: monumentum, H.: opus, O.: His demum exactis, V.— To determine, ascertain, find out: sociisque exacta referre, discoveries, V.: Non prius exactā ratione saporum, before he has ascertained, H.: non tamen exactum, quid agat, O.— To weigh, try, prove, measure, examine, adjust, estimate, consider: ad vestras leges, quae Lacedaemone fiunt, estimate by the standard of, etc., L.: cultu ad luxuriam exacto, directed, Cu.: ad caelestia ritūs humanos, O.— To consider, deliberate on, take counsel upon: tempus secum, V.: talia secum, O.: non satis exactum, quid agam.* * *exigere, exegi, exactus Vdrive out, expel; finish; examine, weigh
- 1
- 2
См. также в других словарях:
thrust away — (also thrust from) Push away, reject … New dictionary of synonyms
To thrust away — Thrust Thrust, v. t. [imp. & p. p. {Thrust}; p. pr. & vb. n. {Thrusting}.] [OE. ?rusten, ?risten, ?resten, Icel. ?r?st? to thrust, press, force, compel; perhaps akin to E. threat.] 1. To push or drive with force; to drive, force, or impel; to… … The Collaborative International Dictionary of English
Thrust — Thrust, v. t. [imp. & p. p. {Thrust}; p. pr. & vb. n. {Thrusting}.] [OE. ?rusten, ?risten, ?resten, Icel. ?r?st? to thrust, press, force, compel; perhaps akin to E. threat.] 1. To push or drive with force; to drive, force, or impel; to shove; as … The Collaborative International Dictionary of English
Thrust — Thrust, v. t. [imp. & p. p. {Thrust}; p. pr. & vb. n. {Thrusting}.] [OE. ?rusten, ?risten, ?resten, Icel. ?r?st? to thrust, press, force, compel; perhaps akin to E. threat.] 1. To push or drive with force; to drive, force, or impel; to shove; as … The Collaborative International Dictionary of English
thrust from — See thrust away … New dictionary of synonyms
Thrust (Transformers) — Thrust is the name of several fictional characters in the various Transformers universes.Transformers: Generation 1Transformers character name = Thrust caption = The Decepticon Thrust Box Art affiliation = Decepticon subgroup = Seekers rank = 5… … Wikipedia
Thrust fault — in the Qilian Shan, China. The older (left, blue and red) thrust over the younger (right, brown). A thrust fault is a type of fault, or break in the Earth s crust across which there has been relative movement, in which rocks of lower… … Wikipedia
To thrust from — Thrust Thrust, v. t. [imp. & p. p. {Thrust}; p. pr. & vb. n. {Thrusting}.] [OE. ?rusten, ?risten, ?resten, Icel. ?r?st? to thrust, press, force, compel; perhaps akin to E. threat.] 1. To push or drive with force; to drive, force, or impel; to… … The Collaborative International Dictionary of English
To thrust in — Thrust Thrust, v. t. [imp. & p. p. {Thrust}; p. pr. & vb. n. {Thrusting}.] [OE. ?rusten, ?risten, ?resten, Icel. ?r?st? to thrust, press, force, compel; perhaps akin to E. threat.] 1. To push or drive with force; to drive, force, or impel; to… … The Collaborative International Dictionary of English
To thrust off — Thrust Thrust, v. t. [imp. & p. p. {Thrust}; p. pr. & vb. n. {Thrusting}.] [OE. ?rusten, ?risten, ?resten, Icel. ?r?st? to thrust, press, force, compel; perhaps akin to E. threat.] 1. To push or drive with force; to drive, force, or impel; to… … The Collaborative International Dictionary of English
To thrust on — Thrust Thrust, v. t. [imp. & p. p. {Thrust}; p. pr. & vb. n. {Thrusting}.] [OE. ?rusten, ?risten, ?resten, Icel. ?r?st? to thrust, press, force, compel; perhaps akin to E. threat.] 1. To push or drive with force; to drive, force, or impel; to… … The Collaborative International Dictionary of English